In het Nederlandstalig onderwijs in Vlaanderen en Brussel steeg het aantal problematische afwezigheden tijdens het recentst geregistreerde schooljaar (2008-2009) van 6195 tot 6571 meldingen, een stijging met 6% in vergelijking met schooljaar voordien.

 

Vlaams parlementslid Irina De Knop: “Sinds het spijbelactieplan in 2006 in werking trad, blijft het aantal meldingen van spijbelen jaar na jaar stijgen. Dat is niet alleen te wijten aan een betere registratie. Het Agentschap voor Onderwijsdiensten moet in het Rapport Leerplicht – Evaluatie 2008-2009 zelf toegeven dat het aantal spijbelaars stijgt, maar komt niet verder dan de vaststelling. Op de vraag naar mogelijke oorzaken, blijft de Vlaamse overheid het antwoord schuldig.”

 

Probleem het grootst in grootsteden

In absolute cijfers is het aantal spijbelaars het grootst in de grootsteden Antwerpen, Gent en Brussel, met respectievelijk 1121, 979 en 508 meldingen. “Daar is er allesbehalve sprake van een kentering,” merkt De Knop op. “Niet alleen kampen deze grootsteden met meer spijbelgedrag, er zijn ook meer zittenblijvers en jongeren verlaten er vaker de schoolbanken zonder diploma. Dit legt echt een hypotheek op de toekomst, want uitgerekend in die steden zullen de gevolgen van de demografische ontwikkeling de volgende jaren het grootst zijn. Een hele groep jongeren dreigt de boot te missen.”

 

Lokale dynamiek in centrumsteden cruciaal

Bijna zes op tien spijbelaars in het Nederlandstalig onderwijs gaat naar school in een centrumstad (4021/6195 meldingen). Na het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (+68%) is de stijging het grootst in Aalst (+43%), Kortrijk (+35%) en Hasselt (+20%). Alleen in West-Vlaanderen valt zowel voor melding op schoolplaats als woonplaats van de leerlingen een daling van het spijbelgedrag te noteren, respectievelijk met -7% en -5%. Bekeken volgens schoolplaats, steeg het aantal meldingen van spijbelen in de provincies Antwerpen (+7%), Oost-Vlaanderen (+6%) en Limburg (+4%). In Vlaams-Brabant was er sprake van een lichte daling (-3%).

 

Het gunstige beeld in de provincie West-Vlaanderen zet zich door in de verschillende centrumsteden met goede resultaten voor Brugge, Oostende en Roeselare. Alleen Kortrijk vormt hierop een uitzondering. Volgens Irina De Knop wijst dit op het cruciaal belang van de lokale dynamiek in een stad. “Dat merk je bijvoorbeeld ook in Mechelen waar men al enige tijd werkt aan de activering van jongeren. Die inzet vertaalt zich nu in een dalend spijbelgedrag."

 

Vier tips voor een resultaatgerichte spijbelaanpak

Irina De Knop dringt er bij Vlaams onderwijsminister Pascal Smet op aan dringend werk te maken van een resultaatgerichte spijbelaanpak. “Na drie jaar spijbelactieplan van de socialistische onderwijsministers Vandenbroucke en Smet, moeten we vaststellen dat we steeds verder wegzakken. Pascal Smet moet dan ook dringend werk maken van een spijbelaanpak die resultaten oplevert,” zegt De Knop. Ze heeft alvast vier tips voor de onderwijsminister.

 

1. Focus op de centrumsteden en investeer in projecten die werken
   Het is duidelijk dat de prioriteit moet liggen bij de aanpak van de spijbelproblematiek in de centrumsteden. Daar is het probleem het grootste. Projecten als Time-Out waar jongeren die op school de rust en de lessen verstoren, tijdelijk terecht kunnen, zijn bijzonder waardevol. Het is echter jammer te moeten vaststellen dat deze projecten niet meer dan een druppel op een hete plaat kunnen zijn door hun beperkte financiering. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, waar het probleem het grootste is, wordt Time-Out slechts voor 28.000 euro gefinancierd door het departement Onderwijs. Dat is hetzelfde bedrag als de stad Maaseik ontvangt voor de aanpak van deze problematiek… van een scheeftrekking gesproken.
   
   
2. Laat Centra voor Leerlingenbegeleiding inschrijvingen beter opvolgen
   Volgens het decreet Leerlingenbegeleiding is het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB) verantwoordelijk voor iedere leerling die een school verlaat en dat blijft tot die leerling is ingeschreven in een andere school. Die regel is echter theorie. Bij de huidige controle op inschrijvingen is er echter geen enkele rol weggelegd voor het CLB. Dit moet dringend herbekeken worden, zodat het CLB alle instrumenten in handen heeft om die jongeren lokaal op te volgen.
   
   
3. Bied jongeren die kiezen voor deeltijds secundair onderwijs een nuttig traject
   In het deeltijds secundair onderwijs blijft een derde van de leerlingen problematisch afwezig. De vorige onderwijsminister heeft een eerste stap gezet in de herwaardering van het deeltijds onderwijs met de invoering van een verplicht voltijds engagement. Het is cruciaal deze richting verder in te slaan en na te gaan hoe het deeltijds onderwijs een volwaardig en nuttig traject kan bieden aan de jongeren die kiezen voor deeltijds onderwijs.
   
   
4. Werk samen met je collega-minister van Welzijn
   Vlaams onderwijsminister Pascal Smet moet op tafel kloppen bij zijn Jo Vandeurzen, zijn collega voor Welzijn. Regelmatig kampen jongeren die problematisch afwezig blijven, met een complexe problematiek waarvoor binnen de schoolse context geen oplossing meer mogelijk is. Alleen kan door de wachtlijsten in de bijzondere jeugdbijstand en psychiatrie hun nood aan bijstand niet ingevuld worden. De opvangmogelijkheden zijn te beperkt. Een anti-spijbelaanpak die resultaat wil opleveren, moet dus ook inzetten op betere welzijnsvoorzieningen voor jongeren.