Sla navigatie over

“In de VS zou ik niet aan politiek willen doen”

“Een haat-liefdeverhouding”, noemt Open VLD-partijvoorzitster Gwendolyn Rutten (41) haar ‘relatie’ met de VS. Status: it’s complicated. Er is de jarenlange liefde voor het land, haar passie voor politiek, maar ook de verontwaardiging over het imagospelletje en seksisme in deze historische Clinton-versus-Trumpcampagne. “Als Hillary Clinton een man was, zou de kloof met Trump drie keer zo groot zijn.”

Het hoeft geen geheim te zijn: Gwendolyn Rutten hoopt vurig dat Hillary Clinton eindelijk de eerste vrouwelijke president van Amerika wordt. “Ik was er van in het begin van overtuigd dat ze het zou halen, maar Trump heeft het haar wel even erg moeilijk kunnen maken”, zegt Rutten. “Toen ik in de zomer terugkeerde van een bezoek aan de VS, besefte ik voor het eerst: Oh my god, die man maakt echt een kans.” We leggen de politica enkele sprekende quotes voor van Donald Trump en zijn rivale Clinton.

 

Hillary Clinton: “Er is dat dilemma waar vrouwen voor komen te staan. Wees slim, kom op voor jezelf, maar beledig niemand en trap niet op zere tenen, of je wordt iemand die niemand leuk vindt omdat je te assertief bent.”

 

Gwendolyn Rutten: “Heel herkenbaar. Het probleem is: als je je laat leiden door de vraag of ze je nog wel leuk gaan vinden, dan gaat het je verlammen. Je gaat een rem zetten op wie je eigenlijk bent. Dus ik zeg: ik ben wie ik ben, met goeie en slechte dagen. Ik probeer me er niet te veel van aan te trekken. Er zit veel waarheid in die quote van Clinton, ook voor haar persoonlijk: ze is een van de intelligentste, meest ervaren politici die zich ooit kandidaat stelde voor het presidentschap, en toch gaat het er nog altijd om: vinden we haar wel tof?”

 

Gaat dat er bij Trump ook niet om?

“Ik vind hem absoluut niet tof, maar daar zou ik afstand van kunnen nemen als hij geschikt was als president. En dat is hij totaal niet. Het is verbazingwekkend dat een incompetente man zover is geraakt. Het is tekenend voor de periode waar we in zitten: het gaat niet over feiten of competentie, maar over perceptie en gevoel. Ondanks zijn boertigheid weet Trump een gevoel te verwoorden dat bij veel Amerikanen leeft. Hillary is minder goed in dat emotionele.”

 

Dat deed haar acht jaar geleden ook mee de das om toen ze als democrate de duimen moest leggen voor haar partijgenoot Obama. Trok ze daar lessen uit, denk je?

“Ja, ze brengt méér emotie, maar niet zélf. Ze laat dat doen: door haar dochter, haar man, door Michelle Obama... Toen ik in Amerika was voor de grote democratische conventie, speechte dochter Chelsea: (zeemzoet) My mom is the greatest mom... Tenenkrullend. Maar voor Amerikanen werkt dat wel: je ziet dat ze even wilden horen of die vrouw, hun mogelijke toekomstige president, wel van vlees en bloed is.”

 

Dat hebben wij ons ook wel eens afgevraagd. Waarom komt ze zo stijfjes over?

“Het is raar, want mensen die haar privé kennen, zeggen dat ze een heel warm mens is. Maar zodra er een camera op staat, lukt haar dat niet meer.”

 

Die conventie, da’s een gigantische show. Hou je daarvan?

“Het is vooral fascinerend. Ik heb er Katy Perry zien optreden: stel je voor, op een politiek congres. Nu ja, op het congres van Open VLD kwam Regi optreden.” (lacht)

 

De angst om als vrouw té assertief te lijken: is dat ook een persoonlijke besogne?

“Ik ben daar niet zo bewust mee bezig, maar je krijgt in het begin wel een aantal keer het deksel op de neus, hoor. Blijkbaar schrok men wel eens van mijn assertiviteit, wat me verbaasde. We groeien op in een context waarin het niet meer zo toe doet of je nu man of vrouw bent. Tót je in de spotlights komt te staan: dan is het plots niet meer wat je zegt, maar hóé je het zegt, de toon waarop, de kleren die je aan hebt. Dat is confronterend. Als je jong, vrouw en vrouwelijk bent, gaat het jammer genoeg vaak daarover, en niet over wat je te zeggen hebt. Maar dat gaat voorbij, als je maar vaak genoeg blijft herhalen waar je voor staat. Kijk naar Maggie de Block: ze kreeg in het begin ook een karrenvracht vooroordelen over zich heen. Ik ben ervan overtuigd: was Maggie een man, dan was dat nooit een issue geweest.”

 

Zie je ook een voordeel als vrouwelijke politica?

“Je kan dat ook in je voordeel laten spelen, en dat doe ik ook. Ik noem dat de kracht van de onderschatting. Je vertrekt vanuit een moeilijkere positie, maar als men dan toch ziet dat je het kan, bouw je net iets meer krediet op. Je kan je slag thuis halen door te verrassen.”

 

Donald Trump: “Als ze niet het voordeel had van vrouw te zijn, had Hillary het niet eens tot de gemeenteraad kunnen schoppen.”

Gwendolyn Rutten: “Als Hillary Clinton een man was, zou de kloof met Trump drie keer zo groot zijn. Trump beweert graag precies het omgekeerde. Dat is een communicatietechniek: blijf het genoeg herhalen, en er blijft toch iets van hangen.”

 

Zal Hillary nog tegen de vooroordelen moeten opboksen zodra ze president is?

“Ja. Voor heel veel Amerikanen is het beeld van een vrouw aan de macht heel moeilijk te aanvaarden. Velen onder hen zien nog liever een incompetente man aan de macht dan een competente vrouw. Niet alleen in de VS. Dat een vrouw president is van het machtigste land ter wereld gaat een enorme impact hebben.”

 

Hoe is het om aan politiek te doen in de VS, denk je?

“Anders dan hier. Van Amerikaanse politici wordt niet verwacht dat ze openlijk vragen stellen of kritiek geven. Alles is berekend, ze leveren soundbites, hapklaar. Iedereen is altijd even perfect gekapt en geschminkt, ze tonen precies dezelfde glimlach. En eerlijk: hoewel Hillary waardig ouder wordt, heeft ze ook niet het gezicht van een 67-jarige, hé. Tegelijk proberen die Amerikaanse politici zo authentiek mogelijk over te komen, omdat de marketingmachine heeft ontdekt dat dat nodig is. Ik vind ons veel echter. Als ik daar zou wonen, zou ik niet in de politiek willen zitten. Dat gaat me gewoon te ver. Achter de schermen, misschien. Maar niet ervoor. Ik moet mezelf kunnen blijven. In de VS moet je je familie ook uitspelen, want samen met het geloof zijn die family values ongelooflijk belangrijk. En daar hoort wat hypocrisie bij, want in werkelijkheid heeft elk gezin zijn ups en downs, ook die van een politicus. Ik verstop mijn gezin niet, maar ik kan me niet voorstellen dat ik mijn dochter zou vragen om een speech te geven over wat voor goeie moeder ik wel ben. Zo ver zijn we hier nog niet. Al denk ik wel dat het meer en meer die richting uit zal gaan.”

 

Wat die familiewaarden betreft: Hillary Clinton kan toch een alles behalve perfect gezinsplaatje voorleggen?

“Dat maakt het voor haar extra moeilijk, maar Bill, Chelsea en de kleinkinderen stáán er wel, samen: ondanks alles zijn wij een hecht gezin, is de boodschap. Als Hillary destijds was gescheiden en ze deze campagne als alleenstaande vrouw was begonnen, dan was haar missie bijna onmogelijk geweest. Da’s straf, vind ik. Dat Trump homo’s heeft beledigd, onzin vertelt over migranten en een Mexicaanse muur wilt bouwen, dat is geen probleem. Pas zodra hij seksistisch wordt en die family values niet meer helemaal belichaamt, krijgt hij het moeilijk.”

 

Trump verwijt het haar, maar heeft Clinton haar ‘woman card’ wel genóég uitgespeeld, vind je?

“De vorige keer deed ze dat niet, daar heeft ze uit geleerd. Ze kan nu ook de omgekeerde kaart trekken als die van Trump. Uit alles blijkt dat hij een übermacho is die een probleem heeft met vrouwen in machtsposities.”

 

Ons land heeft nog nooit een vrouwelijke premier gehad. Wordt dat niet eens tijd?

“Als er rechtstreekse verkiezingen zouden zijn, zou Maggie De Block een heel grote kans maken om de eerste vrouwelijke premier te worden. En dan hadden we ook sneller een vrouwelijke premier gehad. Maar het premierschap in ons land is het resultaat van coalities, en dan nog moeten de kaarten al echt goed vallen. Het gaat hier zeker komen, maar misschien duurt het iets langer. Angela Merkel in Duitsland en Theresa May in de UK zijn ook op een meer rechtstreekse manier verkozen.”

 

Wat vaak wordt gedacht: mannen hebben een groter ego. Herken je dat in de politiek?

“Je hebt een ego nódig in de politiek, man of vrouw. Je moet met je kop op een affiche willen staan en zeggen: Stem op mij! Daar heb je een stukje pretentie voor nodig. Maar je moet dat ego aan de kant kunnen zetten om tot oplossingen te komen. Dat evenwicht vinden vrouwen in de politiek vaak makkelijker, zie ik. Haantjesgedrag maakt de dingen moeilijker. Ik vind het ook heel moeilijk om niks te zeggen: eindeloos rond de pot draaien, daar krijg ik een punthoofd van.”

 

Ooit stond Open VLD bekend als een echte machopartij, nu ben jij er voorzitter. Wordt een partij anders bestuurd met een vrouw aan het roer?

(vult aan) “Én Maggie De Block is ondervoorzitter. Toch zijn we geen vrouwenpartij geworden, hoor. Ik werk heel goed samen met Maggie, maar even fijn met bijvoorbeeld Alexander De Croo. Eigenlijk denken we er niet bij na dat we vrouwelijke politici zijn. Wat wel meespeelt, is of je mannelijke of vrouwelijke aspecten in een debat brengt. En dat gaat verder dan man of vrouw zijn: je hebt mannelijke vrouwen en vrouwelijke mannen. In een goed bestuur heb je een mix van vrouwelijke en mannelijke eigenschappen.”

 

Hillary Clinton: “Neem kritiek serieus, maar niet persoonlijk. Als er waarheid of waarde in schuilt, probeer ervan te leren. Zoniet, laat het van je afglijden.”

Gwendolyn Rutten: “Die raad zou je aan iedereen in de poltiek moeten meegeven.”

 

Kweek je een olifantenvel in de politiek?

“Ze zeggen wel eens dat je dat moet hebben,  maar ergens is dat ook verkeerd: dan zou je doordoen zonder ooit naar iets of iemand te luisteren en da’s ook niet oké. Het onderscheid is niet altijd makkelijk te maken, maar vaak gaat kritiek over je functie en de dingen die je doet, en niet over jou als persoon. Dat is belangrijk om te weten voor je zelfvertrouwen. Ik ben ertegen gewapend, hoewel het ook wel eens te veel wordt. Je moet sterk in je schoenen staan. Maar niet mijn kinderen en familie: die hoeven dat niet, vind ik. Ik hoop dat we dat in ons land zo kunnen houden.”

 

Komen je kinderen wel eens thuis met kritiek die ze hoorden over hun mama?

“Dat valt mee. Toen er thuis was ingebroken – wat je leven toch even overhoop zet – waren er wel héél erg harde reacties. Er waren mensen die vonden dat het nog erger had gemogen: ze hadden me maar moeten vastbinden. En erger. Heel lelijk. Daar waren de kinderen niet goed van: toen heb ik hen daar heel erg van proberen af te schermen. We hebben ook een paar dingen gesignaleerd die echt te ver gingen.”

 

Welke kritiek heeft je ooit het meest geraakt?

“Ik heb een impact op mensen: aanduiden wie minister wordt, mensen wel of niet op een lijst zetten. Omdat dat over mensen gaat, raken die dingen me het meest. Al de rest is goed te doen.”

 

Opvallend in deze campagne: Trump en Clinton geven hopen persoonlijke kritiek op mekaar. Entertainend?

“Het doet me echt pijn, het over-en-weergescheld. Dit is reality-tv, met een kandidaat die ook uit dat wereldje komt en alle truken kent. Als de aandacht een beetje verslapt, komt hij met zoiets controversieels op de proppen dat iedereen er weer over praat. Het is een beetje zoals Temptation Island: niemand wil het kijken, maar de volgende dag praat iedereen er toch over.”

 

Kan jij een puntje van kritiek leveren op Hillary? Wat zou je doen als je haar campagneleider was?

“Het is zo doodjammer dat vrouwen in topposities hun vrouwelijkheid uitschakelen. Dat zie je ook bij Angela Merkel. Theresa May heeft iets meer smaak voor fashion – je ziet ook dat ze dan meteen met haar schoenen in de pers komt. Dat vaste kapsel en die pakjes van Hillary: ze ziet er wat saai uit. Ik zou haar wat meer karakter hebben gegeven. Ik vind ook dat ze de nieuwe tijd te weinig begrijpt. Alles wat naar boven kan komen, zal naar boven komen. Ik vond het dus niet zo slim van haar om haar longontsteking van onlangs een paar dagen te willen verzwijgen. Dat voelt ze niet goed aan. Die gelekte e-mails zijn daar ook een goed voorbeeld van.”

 

Donald Trump: “Ik denk dat mijn sterkste troef veruit mijn temperament is. Ik heb een winnaarsmentaliteit. Ik weet hoe ik moet winnen. Zij niet”

Gwendolyn Rutten: “Trumps temperament is absoluut geen voordeel. Je moet niet opvliegend zijn om een winnaar te zijn. Kijk naar Angela Merkel: een echte winnaar, maar heel rustig en beheerst. Dat geldt ook voor Clinton. Ze geeft nooit op: dat is haar winnaarsmentaliteit. Trump daarentegen lijkt eerder een twaalfjarig jongetje dat niet tegen zijn verlies kan.”

 

Is die winnaarsmentaliteit een must als politicus?

“Absoluut. In onze maatschappij wordt dat vaak beschouwd als een slechte eigenschap, terwijl dat helemaal niet zo is. Kim Clijsters of Justine Henin zijn ook heel mooie mensen, die wel – sorry voor het woord – pissig zijn als ze niet winnen. Is daar iets verkeerd mee? Willen winnen geeft je de drijfveer om de volgende ochtend weer op te staan en verder te gaan. Dat heeft er bij mij ook altijd in gezeten.”

 

Zijn er genoeg vrouwen met een winnaarsmentaliteit in de politiek?

“Ik denk dat het aandeel vrouwen in de politiek nu op ongeveer één derde zit. Dat kan nog beter, want op de lijsten moet het fifty-fifty zijn.”

 

Hoe komt het dat vrouwen dan toch minder doorstromen?

“Er wordt veel verwacht: je moet niet alleen vrouw, maar ook een heel competénte vrouw zijn. Met permissie: er lopen veel competente mannen rond in de politiek, maar ook veel incompetente. Terwijl ik in het parlement bijvoorbeeld een héél hoge kwaliteit zie onder de vrouwelijke politici. Dat is opvallend. Als vrouw moet je veel meer moeite doen om in de politiek te geraken dan een man.”

 

Trump is dan wel gecontesteerd, maar hij heeft het Hillary flink moeilijk kunnen maken. Kan je als politica toch wat leren van hem?

“Goh, hij weet wat hij moet zeggen om de voorpagina’s te halen, maar dat kan ik ook. Da’s een fundamentele keuze die je maakt als politicus. Op korte termijn kan je heel veel bekendheid genereren, maar dat is doping. Het werkt even, en dan gaat het in de weg staan van je verantwoordelijkheid als politicus: de samenleving vooruithelpen. Door voortdurend straffe uitspraken te doen, ga je polariseren, niet samenbrengen. Wat we wel van hem kunnen leren, is hoe je een emotie die duidelijk leeft aan de oppervlakte brengt. Hij heeft die zichtbaar gemaakt, én zijn slogan is de beste uit deze campagne: Make America great again. Die slogan raakt een snaar die heel diep in die samenleving zit. Ook in de UK, en eigenlijk ook bij ons: hoe krijgen we opnieuw perspectief, het gevoel vooruit te kunnen gaan? Ik weet dat veel mensen de aanhangers van Trump als dom bestempelen, maar dat vind ik elitair en fout: je moet een kiezer ernstig nemen.”

 

Wie? Gwendolyn Rutten (41) heeft Kinrooise roots en woont met haar Limburgse man Jimmy Geurts en hun kinderen Julliette (13) en Alphonse (12) in Rillaar, bij Aarschot. Ze zetelt in het Vlaams Parlement en is de voorzitter van Open VLD. Ze studeerde rechten en internationale politiek en reisde al meermaals naar haar geliefde Verenigde Staten.

Favoriete Amerikaanse serie? “Over het presidentschap: House of Cards is geweldig, maar ik vond The West Wing nog beter. Ik ben een binge watcher wat dat betreft.”

Mooiste plek in de usa? “Afgelopen zomer sliep ik in een typisch Amerikaans huis – wit mét een porch en schommelstoelen – in het mooie Chesapeake Bay.”

Favo fat menu? “Ik ben eens ziek teruggekomen van de VS, van alle junkfood. Wat je wél moet proberen: crab cakes en fried unions, heerlijk.”

Zeker lezen? “All is fair in love, war and running for president: het dagboek van een koppel tijdens de presidentsverkiezingen van Bill Clinton versus George Bush senior. De vrouw is topadviseur voor de campagne van Bush, de man voor Clinton. Waar gebeurd!”

 

VURIGE vraagjes

Hot time of hot line met Obama? “De rechtstreekse lijn. Ik wil wel weten hoe het is om president te zijn. Het gewicht van de hele wereld op je schouders... Hoe ga je daarmee om?”

Afknapper van formaat? “Er zijn er veel… Ik heb zo’n theorie dat je binnen de vijf minuten wel weet of iemand respect voor je heeft. Zelfingenomenheid, dat merk je snel. Onverzorgd zijn is ook een beetje bah.”

In bad met Brad of in bed met Depp? “Ik ben eerder fan van Depp. Dat creatieve in zijn personages, van Edward Scissorhands tot Jack Sparrow, vind ik leuker.”

Ontspant door? “Twee rituelen: een warm bad, of een paar kilometer joggen. Ik loop niet snel, hoor. Thuis lachen ze daar mee, en het is getest: mijn zoon loopt achteruit even snel als ik vooruit. Tja, een voetballer...”

BRON: SJIEK, magazine Het Belang Van Limburg – 5/11/16 – Interview door An Smets

Zoek nieuwsberichten
Meest recente berichten

Gemaakt door Code Nation via NationBuilder