Sla navigatie over

Interview De Standaard met Maggie De Block

Bron: De Standaard

‘Een beperkt aanbod cannabis? Dat is een onderzoek waard’

Als wij er beter van worden, wil de nieuwe minister van Volksgezondheid, Maggie De Block, taboes doorbreken. Patiënten zullen voor ingewikkelde behandelingen alleen nog in gespecialiseerde ziekenhuizen terecht kunnen en iedereen mag weten waar het risico op ziekenhuisinfecties hoog is. De Block wil ook bekijken of er een nieuw beleid voor cannabisgebruik moet komen.

‘Het is mijn droom’, zei ze bij de eedaflegging tegen de koning. En ze blijft het zeggen. Minister van Volksgezondheid, dat is de droomjob van Maggie De Block (Open VLD). 

De huisarts is nu minister. Maar De Block zal beslissingen nemen zoals ze het jarenlang in haar praktijk deed. Althans, zo staat het in het regeerakkoord. Maatregelen zullen een wetenschappelijk bewezen nut moeten hebben, anders komen ze er niet. 

Al in haar eerste week als minister merkte De Block dat het een illusie is te denken dat ze alleen naar de wetenschap zou kunnen luisteren. De ebola-ongerustheid rond de Brusselse luchthaven laaide op en ook enkele Europese collega-ministers werden ongemakkelijk. Ze drongen er bij De Block op aan dat er op Zaventem screenings zouden komen van passagiers uit West-Afrika. ‘Een opgeklopte crisette’, zegt De Block. Toch stond ze de screening toe. Hoewel wetenschappelijk vaststaat dat dit weinig tot geen zin heeft. 

Geen drie weken later komt er een nieuw politiek geladen dossier op de kersverse minister van Volksgezondheid af. Een dossier waarin De Block weer in een moeilijke spreidstand zal staan tussen de onderbuik van de bevolking en de wetenschap: het drugsbeleid. 

Een rapport van de Algemene Cel Drugs over het cannabisbeleid is bijna klaar. In De Standaard zegden de criminologen Brice De Ruyver en Cyrille Fijnaut alvast dat er ook in een beleid dat de volksgezondheid vooropstelt, plaats kan zijn voor een beperkt en gereguleerd aanbod van cannabis (DS 31 oktober). 

Bent u het daar mee eens? 

‘Ze leggen met hun voorstel de vinger op de wonde. Maar we moeten er wel voorzichtig mee zijn. Het gaat om verslavende middelen. Als ik hun voorstel goed begrijp, zetten ze cannabis op het niveau van alcohol. Alcohol is op zich niet verboden, het overdadige gebruik wel.’ 

Is dat ook de juiste aanpak voor cannabis? 

‘Het is minstens het onderzoeken waard. We moeten erover samenzitten met Justitie en met Binnenlandse Zaken. Ook met de deelstaten. Zij zijn verantwoordelijk voor preventie.’ 

In het federale regeerakkoord staat alleen dat ene zinnetje, dat er van een gedoogbeleid rond drugs geen sprake meer kan zijn. Pover, eigenlijk. 

‘Het gedoogbeleid zal worden verstrengd, ja. Maar De Ruyver heeft een punt. Alleen een te repressief beleid voeren, haalt weinig uit.’ 

En die andere drug, alcohol? De liberalen hebben dit voorjaar tegengehouden dat alcohol strenger gereguleerd zou worden in een nationaal alcoholplan. 

‘Nee, dat is niet zo gegaan. Er zijn al goede maatregelen, zoals de beperking van de verkoop aan minderjarigen. Maar moeten we verder gaan en alcohol in een illegaal circuit duwen? Is er wel een verband tussen het verkrijgen van een blikje bier uit een automaat en het ontstaan van een alcoholverslaving?’ 

Goede ziekenhuizen belonen, slechte straffen 

Naar het hartstuk van uw plannen voor de komende vijf jaar: u wilt het ziekenhuislandschap grondig hertekenen. Patiënten zullen niet meer in elk ziekenhuis voor elke behandeling terecht kunnen. 

‘Het voorstel komt van het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg. Uit hun analyse blijkt dat voor bijvoorbeeld slokdarmkanker de overlevingskans kleiner is in ziekenhuizen waar maar om de zoveel jaar een patiënt met die kanker wordt behandeld. Dure apparatuur, zeldzame technieken en expertise moeten geconcentreerd zijn in een paar centra in ons land. Soms misschien maar in één ziekenhuis.’ 

‘Bij de behandeling van borstkanker hadden we ooit dezelfde discussie. Vroeger kon elke dokter een borst opereren en hij kon zelf beslissen of er een deel van de borst werd weggenomen of de hele borst. Veel vrouwen hebben dat met hun leven bekocht.’ 

Patiënten zullen wel verder moeten rijden voor een behandeling. 

‘Daar gaat het niet om. We moeten vooral zien dat de patiënt de grootste kans op overleven heeft. De lokale ziekenhuizen blijven een belangrijke plaats hebben, bijvoorbeeld voor de nazorg bij een operatie.’ 

Hoe zal u bepalen waar de operaties nog wel kunnen plaatsvinden? 

‘Kwaliteit is meetbaar en ik zal ze meten. Er is al een schat aan gegevens.’ 

Hebben patiënten het recht om te weten hoe goed de ziekenhuizen zijn? Bijvoorbeeld waar het risico groot is om een ziekenhuisinfectie op te lopen? 

‘Ja. En ik vind dat de kwaliteit van de zorg meegenomen moet worden in de nieuwe ziekenhuisfinanciering. Al zullen we wel voorzichtig moeten blijven. In sommige diensten is het bijvoorbeeld moeilijker dan in andere om ziekenhuisinfecties te voorkomen.’ 

‘Als je ziekenhuizen voor goede zorgen beloont, moet je ze bovendien ook bestraffen als ze het niet goed doen. De patiënt mag daar niet de dupe van worden. Het ziekenhuis moet ook bereid zijn om nog fouten toe te geven. Denk maar aan een kompres dat na een operatie achterblijft in het lichaam. Het gevaar is dat ziekenhuizen dat gaan maskeren om toch goed te staan in de rankings.’ 

250.000 euro bruto 

En de artsen zelf, wat mogen zij verdienen? In de tv-reeks ‘Topdokters’ klaagde onlangs een specialist dat hij ‘slechts’ 250.000 euro bruto per jaar verdiende. 

‘Een arts is iemand die lang gestudeerd heeft, die intensief zijn werk doet en voor elk mensenleven vecht. Artsen mogen van mij dus ook deftig verloond worden. De specialisten die veel verdienen, moeten trouwens een groot deel van hun loon afstaan aan het ziekenhuis waar ze werken. Die mensen staan als grootverdieners in de krant, terwijl ze misschien maar 20 of 40 procent van hun bruto-inkomen overhouden.’ 

Er moet wel een maatschappelijk debat komen over de lonen van artsen, vindt ... 

‘U gaat daar een maatschappelijk debat over voeren?’ 

Het Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg, aan wiens rapporten u veel belang hecht, zegt dat. Het gaat immers om specialisten die werken in een zorgsysteem dat voornamelijk wordt gefinancierd door de gemeenschap. 

‘Ik mag toch hopen dat het debat binnen de geneeskunde blijft. Wat moet een ander daarover oordelen? Als je goed bent, mag je goed betaald worden.’ 

‘Het is wel zo dat de lonen tussen de specialismen niet juist verdeeld zijn. Dat is historisch zo gegroeid. Nefrologen verdienen bijvoorbeeld veel omdat ze zeer technische handelingen uitvoeren, net als de radiologen. De geriaters – die we meer dan ooit nodig zullen hebben – krijgen veel minder omdat ze voornamelijk intellectuele inspanningen doen. Daarom zijn sommige beroepen helemaal niet meer aantrekkelijk voor studenten die willen specialiseren.’ 

Gaat u dat rechttrekken? 

‘We zullen bij de nieuwe berekening van de honoraria van artsen rekening moeten houden met de geschiedenis. Artsen zullen niet bereid zijn om nog voor een derde van hun oorspronkelijke loon te werken.’ 

De patiënten gaan de besparingen wél voelen. Vrouwen moeten na een bevalling sneller naar huis, en voor sommige raadplegingen gaan de rem­gelden omhoog. 

‘In het buitenland blijft een gezonde moeder met haar gezond kind gemiddeld 2,1 dagen na de bevalling in het ziekenhuis. Bij ons is dat 4,5 dagen. We doen daar een halve dag af. In de praktijk ga je dus om halftien ’s ochtends naar huis, in plaats van om 14 uur.’ 

‘Sommige specialismen zullen door een verhoging van het remgeld de patiënt meer kosten: een anesthesist en een oogarts, bijvoorbeeld. Maar een pediater en een geriater gaan wel minder kosten voor de patiënt. Ik ga daar niet onnozel over doen, in totaal levert dat een besparing van 30 miljoen euro op. Maar we hebben ervoor gekozen om zeker de patiënten die het financieel moeilijk hebben, buiten schot te laten. De supplementen voor de tweepersoonskamers in de daghospitalisatie worden afgeschaft.’ 

Als huisarts weet u als geen ander dat een vaste huisarts voor patiënten belangrijk is. Bij hem of haar lopen alle touwtjes samen, de arts bouwt autoriteit op en de patiënt gaat minder ‘medisch shoppen’. Waarom verplicht u burgers niet om één vaste huisarts te hebben? 

‘Omdat ik de vrije keuze van de patiënt belangrijk vind. We raden het wel aan om een vaste huisarts te kiezen. Maar als het niet meer klikt tussen patiënt en huisarts, moet je kunnen veranderen.’  ‘Ook voor de arts is dat belangrijk. Als arts krijg je soms vragen waarop je niet wilt ingaan. Denk maar aan een patiënt die blijft paardrijden na drie hernia’s. Of iemand die een ernstig probleem heeft, maar weigert zich te laten opereren. Er zijn patiënten die hun goesting doen en zeggen: geef mij een pilletje zodat ik kan blijven functioneren. Artsen moeten dan kunnen vragen dat de patiënt een andere huisarts zoekt. Ik heb dat zelf een paar keer gedaan.’ 

En wat als een patiënt blijft roken hoewel dat hem of haar in gevaar brengt? 

‘De verantwoordelijkheid ligt bij de patiënt. Als het misgaat, vind ik niet dat een arts mag zeggen: je hebt gerookt, dus je longkanker gaan we niet behandelen. Dat gaat me te ver.’ 

Vet- en suikertaks 

Meer dan een kwart van de Vlamingen vindt wel dat de terugbetaling moet worden gekoppeld aan de leefstijl van patiënten. 

‘Dat is ethisch een zeer moeilijke discussie. Want er zijn aandoeningen die mogelijk door de leefstijl in de hand gewerkt worden, maar ook genetisch bepaald zijn. Denk maar aan dementie.’  ‘Je hebt ook niet alle risico’s in het leven in de hand. Je kunt bijvoorbeeld zelf heel voorzichtig rijden, nooit een glas drinken als je moet rijden en nooit gsm’en achter het stuur. Als er echter een dwaze bestuurder je aanrijdt, kan je toch in het verkeer sterven.’ 

‘We kunnen de mensen alleen responsabiliseren voor dingen waar ze iets aan kunnen doen.’ 

Hoe? 

‘Als arts kan je tegen de patiënt zeggen: als je zo doorgaat, ben je over tien jaar diabeticus. Doe nu iets, ga drie keer in de week een halfuur sporten.’ 

En als ze dat niet doen? 

‘Dan gaan ze het wel weten. Sommigen moeten eerst een infarct hebben voordat ze stoppen met roken. Dat is nu eenmaal zo.’ 

Met een vet- en suikertaks zouden burgers wel aangespoord worden om gezonder te eten. Wat vindt u van dat idee? 

‘Hoe ga je zo’n vettaks invoeren? Ga je bijvoorbeeld een fles olijfolie, die eigenlijk gezond is maar die je ook met mate moet gebruiken, extra belasten? En wat met zout? Dat kost twee keer niks, en is heel ongezond.’ 

Je kan toch een aantal ongezonde voedingswaren zoals soep of bereide maaltijden met veel zout en vet, belasten en met die inkomsten fruit en groenten goedkoper maken. Gezond eten is duur vandaag. 

‘Nee, dat klopt niet. Een diepvrieslasagne is duurder dan een andijvie of een bloemkool. Het kost wel meer tijd om gezonde maaltijden te bereiden dan een kant-en-klaarmaaltijd te kopen, dat is juist. Je moet de mensen zeggen: het is in uw belang om minder verzadigde vetzuren te eten.’ 

Hoe geloofwaardig bent u met uw overgewicht in dit debat? 

‘Mensen die vragen stellen over mijn geloofwaardigheid, hebben het recht om dat te doen. Maar ik twijfel niet aan mezelf.’

Zoek nieuwsberichten
Meest recente berichten

Gemaakt door Code Nation via NationBuilder