Sla navigatie over

Opinie: Laat federaal de knopen doorhakken in dossiers van nationaal belang en crisis

 

Ons land wordt binnenkort 200 jaar. Tot spijt van sommigen zal het ongetwijfeld nog veel verjaardagen vieren. Ja, België is altijd een ‘specialleke’ geweest. Maar ondanks onze problemen, leven we wel in een vrij, democratisch en welvarend land dat haar geschillen oplost met vreedzame akkoorden zonder mekaar de kop in te slaan.

Uiteraard loopt niet alles goed en moeten we kritisch zijn. Want ons land kan zoveel beter. Zeker de werking van onze overheden. De zes staatshervormingen hebben geleid tot een grote versnippering van bevoegdheden in uitruil voor zakken geld, altijd maar meer overheidsuitgaven en een groter overheidsbeslag, weinig budgettaire verantwoordelijkheid, complex bestuur in crisistijd en weinig samenwerking -soms zelfs sabotage- tussen de verschillende niveaus.

Ons land loopt dus stroef. De machine draait, maar er zit aardig wat zand in. Alles op de schop dan maar? Splitsen die handel? Het is de natte droom van de separatisten van N-VA en Vlaams Belang. Maar inmiddels is al vaak gebleken dat wat we zelf doen, zeker niet altijd beter doen. En in tegendeel tot wat de decibels op sociale media willen doen geloven, volgt de Vlaming de separatisten ook hoegenaamd niét. Dat blijkt uit meerdere peilingen. Uit ‘De Stemming’ (DS/VRT/UA) blijkt duidelijk dat de Vlaming niet minder maar ‘meer België’ wil. Bij een peiling van Knack hetzelfde verhaal: maar liefst een kwart van de Vlamingen is voor een unitaire staat, velen willen een federale versterking en ‘slechts’ 31% is voor meer regionalisering of onafhankelijkheid van Vlaanderen.

Extreme ideeën zijn meestal geen succesvol recept. Dat geldt zowel voor de splitsing van het land als voor een terugkeer naar de unitaire staat. Waar hebben we dan wel nood aan? Wat verwachten burgers en bedrijven van ons? Simpel: we moeten de machine smeren en dit land soepel laten bollen. De kleur van de kat maakt niet uit. Als ze maar muizen vangt. Daar zijn meerdere ingrepen voor nodig. De volgende staatshervorming moet een liberale in plaats van nationalistische zijn. Daarbij moeten dus niet symbolen, vette vissen of emoties maar efficiëntie, dienstverlening aan de burgers, focus op kerntaken en staatsvermindering centraal staan. Ook taboes zoals een herfederalisering van sommige bevoegdheden moeten sneuvelen. Ik wil alvast één voorstel doen om blokkeringen te doorbreken, samenwerking te stimuleren en ons land beter te kunnen besturen.

Het federale niveau moet knopen kunnen doorhakken als het vastloopt in dossiers van nationaal belang, in crisissen of wanneer ons land standpunt moet innemen op het Europese of internationale toneel. Waarom is dat essentieel? Tijdens de coronacrisis werd het pijnlijk duidelijk dat bevoegdheden te veel versnipperd zijn. De negen ministers bevoegd voor gezondheid zijn daar het sprekende voorbeeld van. Er was lange tijd onduidelijkheid over wie nu juist voor wat verantwoordelijk was. In zo’n crisissen die het hele grondgebied treffen, moet het federale snel het laken naar zich toe kunnen trekken om kort op de bal te spelen. Ook bij de overstromingen van afgelopen zomer werd deze nood aan een federaal crisisbeheer duidelijk. Daarnaast zijn er veel domeinen waar het federale en regionale niveau bevoegdheden delen, maar er niet noodzakelijk samen uit geraken. De verdeling van de opbrengsten van de 5G-veiling zat lange tijd geblokkeerd. De intra-Belgische klimaatinspanningen geraakten niet goed verdeeld waardoor ons land haar engagementen niet kon nakomen. Alle regeringen hebben jarenlang op hun eilandje een energiebeleid gevoerd, zonder dat er een overkoepelende strategie was. Niemand had of heeft echt de touwtjes in handen om de bevoorradingszekerheid te garanderen of de evolutie naar duurzame energie te versnellen. Er kan op elk moment een kink in de kabel komen en niemand is verantwoordelijk voor het eindresultaat. Dat is problematisch.

In zo’n dossiers van nationaal belang is veel meer samenwerking en coördinatie nodig. Uiteraard moeten we de autonomie en bevoegdheden respecteren van elk overheidsniveau. Maar als blijkt dat er conflicten zijn tussen deelstaten en/of de federale overheid waar men niet uitgeraakt, als blijkt dat er totaal geen coherentie in het beleid zit in dossiers van dergelijk regio-overschrijdend belang, als blijkt dat we weeral geen Europees of internationaal standpunt kunnen innemen door onderlinge discussies, dan moet wat ons betreft het federale niveau de knopen kunnen doorhakken. Als er zich dergelijke problemen voordoen, moet elke entiteit dit kunnen agenderen. Op dat moment zou er een onderhandelingstermijn kunnen ingaan. Verstrijkt die, dan moet de federale regering -die verantwoording aflegt in het federale parlement met volksvertegenwoordigers uit alle landsdelen- beslissen. Dit is te verkiezen boven blokkering, stilstand of sabotage. Wij geloven dat we hiermee tot meer samenwerking en meer beslissingen zullen komen. En dat is uiteindelijk wat de burger van ons mag verwachten.

 

Egbert Lachaert

Voorzitter Open Vld

Zoek nieuwsberichten
Meest recente berichten

Gemaakt door Code Nation via NationBuilder