Sla navigatie over

Singleplan

Alleenstaanden, in het bijzonder zij die alleen wonen en een inkomen uit werk hebben, kijken aan tegen schaalnadelen, ongelijkheden en een torenhoge belasting op hetgeen ze verdienen uit arbeid. Voor elke 100 euro die een alleenstaande verdient, gaat er volgens recente OESO-cijfers 53 naar de belastingen. Met de rest moeten ze alles aan de volle pot betalen en moeten ze vaak relatief meer centen neertellen dan wie een koppel vormt. Ook na hun dood passeert de fiscus bij hun erfgenamen. Die krijgen een factuur gepresenteerd met successietarieven tot 55%.

 

Het aantal singles neemt systematisch toe. Dat betekent dat ook meer mensen hiermee geconfronteerd worden. Vandaag bestaan één op de drie Vlaamse huishoudens uit één persoon. In Brussel is dat zelfs 47% of bijna 1 op 2. Ter vergelijking: gehuwde koppels met één of meerdere kinderen vertegenwoordigen 20% van de Vlaamse huishoudens. Nochtans zijn deze laatste de norm waarop het beleid zich doorgaans ent. Niet alleen op federaal niveau, maar ook Vlaams, provinciaal en lokaal. Op die manier stapelen de schaalnadelen voor alleenstaanden zich op. Zeker in centrumsteden, waar het aandeel alleenstaanden vandaag al de 40% overstijgt, stort dit talloze alleenstaanden in een financieel onzekere toestand en worden ze gehinderd om eigendom te verwerven.

 

De groep singles bleef in het verleden te veel en te vaak onder de radar. Ze onderging de schaalnadelen en ongelijkheden in stilte, te meer omdat ze weinig of geen gehoor vond bij de politiek, maar evenmin bij de sociale partners of zelfs in de privé-sector. Op hotel gaan, naar de supermarkt boodschappen doen, of zelfs gewoon met vrienden uit eten of naar een feestje gaan. De rode draad is telkens dezelfde: de alleenstaande betaalt relatief steeds méér dan koppels.

 

Een liberale partij gaat niet uit van het traditionele gezinsmodel maar van een leefvormneutraal beleid. Zeker in een samenleving waarin huwelijken helaas minder stand houden en mensen in verschillende levensfasen en -situaties terecht kunnen komen, waarbij de meeste mensen ooit wel één of meerdere keren alleenstaand worden, moeten we inzetten op een gelijke behandeling van iedereen. Dat betekent het afbouwen van de schaalnadelen en ongelijkheden van alleenstaanden. Daar hebben ook koppels belang bij, want de koppels van vandaag kunnen de singles van morgen zijn. En omgekeerd natuurlijk.

 

Een belangrijke kanttekening: alleenstaanden zijn een groeiende, volatiele en zeer diverse groep. Van de jongere die voor het eerst op eigen benen staat, tot de twintiger die de ware nog niet gevonden heeft, over gescheiden partners en een kleine groep bewust alleenstaanden tot verweduwde gepensioneerden… singles zijn er in vele hoedanigheden. Dat vraagt een beleid op maat van de verschillende doelgroepen.

 

Vandaag stellen van echter een aantal maatregelen voor die van toepassing zijn op alle alleenstaanden. Naast een aantal structurele maatregelen op middellange termijn, kiezen we ook voor punctuele maatregelen op kortere termijn. We willen mensen hierbij geen blaasjes of goedkope verkiezingsbeloftes doen. Als we willen komen tot een situatie waarin de schaalnadelen en ongelijkheden die singles ervaren ongedaan gemaakt worden, zal dat tijd vragen. De scheeftrekkingen zijn aanzienlijk, kostelijk ook. Dat los je niet op met een eenmalige belofte.

 

Onze voorstellen op korte termijn:

1. Boter bij de vis: een lastenverlaging voor singles

We voeren een single-correctie in via een belastingvermindering op de onroerende voorheffing. Vandaag moeten singles de onroerende voorheffing op hun woning alleen ophoesten. Nochtans wonen singles niet gewoon de helft kleiner dan koppels. Een single heeft namelijk geen halve woonkamer, badkamer of toilet. Daarom voeren we via een belastingvermindering op de onroerende voorheffing een single-correctie in die daar rekening mee houdt.

Concreet stellen we voor om de korting die koppels met twee kinderen vandaag ontvangen ook toe te kennen aan alleenstaanden. Uiteindelijk moeten zij alle kosten helemaal alleen dragen en is hun woning verhoudingsgewijs niet veel kleiner dan die van gezinnen met twee kinderen.

We hebben dit voorstel laten berekenen door het Planbureau en zijn daarmee de enige partij die een specifieke singlemaatregel heeft opgenomen.

 

2. Singlereflex: geen verdere benadeling in de toekomst

De focus heeft lang gelegen op het traditionele gezin. Dat heeft ervoor gezorgd dat er bij beleidsbeslissingen onvoldoende aandacht was voor de impact voor singles. Dat moet beter. Daarom voeren we een singlereflex in op alle beleidsniveau’s. Zo willen we voorkomen dat alleenstaanden niet geconfronteerd worden met nieuwe nadelen of onevenredig hoge kosten. Dus concreet: er wordt een nieuwe maatregel voorgesteld, dan gaat men kijken of die onevenredig nadelig is voor alleenstaanden. Zo neen, kan die maatregel doorgaan. Zo ja, moet hij terug naar de tekentafel om bijgestuurd te worden.

 

3. Geen familie (meer)? Kies ze zelf!

Gezinnen verdunnen. Als je de pech hebt om niet alleen single te zijn, maar ook geen ouders, (nog levende) broers of zussen of andere naaste familieleden hebt, sta je alleen op de wereld. Singles en vooral familieloze singles kunnen daarom vandaag vaak niet genieten van voordelen en rechten die anderen wel krijgen. Veel van die voordelen en rechten worden immers gelinkt aan familie of een partner. Denk bijvoorbeeld aan zaken zoals zorgverlof, het erfrecht of de toegang tot informatie.

Het spreekwoord zegt: ‘vrienden zijn familieleden die je zelf kiest’. Dat kan een oplossing zijn om je ervan te verzekeren dat je in geval van problemen, zorg en bijstand, het nemen van belangrijke beslissingen over je gezondheid, opname in een RVT en dergelijke, toch een persoon naar keuze kan aanduiden om beslissingen in jouw plaats te nemen of jouw beslissingen uit te voeren.

Als die persoon dan de taak van mantel- en andere zorg heeft verricht zoals naaste familieleden normaliter doen, is het ook logisch dat die na de dood van de single op een faire manier kan worden begunstigd in de erfenis.

Daarom willen we de aanduiding van een ‘sociaal familielid’, dat op dezelfde manier wordt behandeld als een familielid in de eerste graad. Het sociaal familielid kan dan de belangrijkste zorgfuncties opnemen en wordt in de erf- en schenkbelasting aan hetzelfde tarief belast als een familielid in de eerste graad.

 

4. Alleen zijn vs. eenzaam zijn

Wie alleen is, is niet per definitie eenzaam. Ook wie deel uitmaakt van een koppel daarentegen kan eenzaam zijn. Toch ligt het voor de hand dat alleenstaanden om evidente redenen een hoger risico lopen op eenzaamheid door een gebrek aan sociale verbindingen. Het is essentieel om actief in te zetten op het mentale welzijn van singles. Daarom ontwikkelen we initiatieven die eenzaamheid tegengaan. We implementeren programma's en diensten gericht op het vergroten van de sociale cohesie en het bieden van psychologische steun aan singles.

 

Maatregelen op middellange termijn:

 

1. Singlescan: Scheeftrekkingen uit het verleden oplijsten en bijsturen

We gaan het verleden niet laten rusten. Alle bestaande maatregelen moeten via een singlescan de kritische toets doorstaan of ze al dan niet nadelig voor alleenstaanden zijn. Alle maatregelen die daadwerkelijk single-onvriendelijk zijn, moeten opgelijst worden en een plan van aanpak opgemaakt worden, waarin duidelijk wordt gemaakt op welke manier, en bij voorkeur ook volgens welke timing, die schaalnadelen en ongelijkheden zullen worden aangepakt.

 

2. De stem van de single horen… en ernaar luisteren

Om te voorkomen dat de stem van de groeiende groep singles niet langer gehoord wordt, moeten we zorgen voor vertegenwoordiging van singles in politieke discussies: Momenteel zijn singles ondervertegenwoordigd in politieke discussies in vergelijking met gezins- en seniorenbelangenorganisaties. Het is noodzakelijk om mechanismen te implementeren die zorgen voor een evenwichtige vertegenwoordiging en inspraak van singles in het politieke besluitvormingsproces. Dat begint bij het consulteren bij organisaties die het singleperspectief kunnen toevoegen aan de discussie. We faciliteren het opnemen van die organisaties in adviesraden. Vanzelfsprekend mag het niet om een vrijblijvende oefening gaan. Het is wel degelijk de bedoeling dat er ernstig geluisterd wordt naar de verzuchtingen van alleenstaanden.

 

3. De single heeft ook een huishouden en een leven

Werkbaar werk betekent ook werk op maat van singles. Alleenstaanden moeten op de werkvloer gelijk behandeld worden. Vandaag zijn ze te vaak de pineut zoals bij de keuze van verlofperiodes, (niet-)presteren van overuren, het toekennen van bedrijfsvoordelen... Dat moet beter. Bij het sociaal overleg vragen we expliciete aandacht voor kinderloze singles en alleenstaande ouders. Vandaag worden maatregelen in functie van de combinatie arbeid – privé bijna uitsluitend genomen ten voordele van gezinnen met kinderen, en soms ook voor oudere werknemers. Alleenstaanden worden doorgaans vergeten, maar hebben ook een huishouden en een leven, dat ze overigens helemaal alleen moeten organiseren.

Een typevoorbeeld zijn de dienstencheques. Singles moeten meer dienstencheques kunnen inzetten. Op die manier kunnen zij voldoende hulp thuis in schakelen. Vandaag kunnen ze echter maar

  • de helft van de cheques aankopen dan koppels (400 aan 9 euro en 100 aan 10 euro per jaar),
  • de helft van de cheques fiscaal aftrekken dan koppels (198 per jaar)
  • vaak als laatste categorie in aanmerking komen om een poetshulp te krijgen omdat dienstenchequesondernemingen vaak voorrang geven aan zorgbehoevenden en gezinnen met kinderen.

Vanuit Open Vld bepleiten we een gelijk aantal fiscaal aftrekbare dienstencheques per huishouden  en niet per partner. Daarnaast stellen we voor om dienstencheques als extra-legaal voordeel toe te laten, zodat werkgevers financieel kunnen tussenkomen in de aankoop van dienstencheques voor hun werknemers. Op die manier maken we niet alleen de extra-legale voordelen meer gericht op de combinatie werk – privé maar kunnen ook veel alleenstaanden actief ondersteund worden om een beroep te doen op dienstencheques.

 

4. In de dood zijn alle erfgenamen gelijk

Singles moeten ook iets kunnen nalaten zonder kapot belast te worden. In niet-rechte lijn gelden er waanzinnige tarieven. De erfenis van een single die een heel leven heeft gewerkt en iets wil nalaten aan een vriend, wordt zeer zwaar belast. Dat is niet eerlijk.

Onder impuls van Open Vld werd de vriendenerfenis ingevoerd. Maar het fiscaal voordeel blijft vandaag beperkt. We kunnen die verder uitbreiden maar we moeten breder durven denken. We moeten komaf maken met de onrechtvaardige verschillen in tarieven tussen de verschillende categorieën van erfgenamen. Zo beslissen mensen zelf vrij aan wie ze nalaten, zonder dat de overheid de éne of andere keuze zwaarder of lichter belast. De verschillen in tarieven zijn momenteel vooral voor singles nadelig. Zelfs in die mate dat een gemiddelde erfgenaam in niet rechte lijn vandaag 50,2% successierechten betaalt, terwijl partners die van elkaar erven gemiddeld 5,2% of amper ongeveer één tiende, moeten betalen.

Gemaakt door Code Nation via NationBuilder