Sla navigatie over

Somers en Janssens willen dokters en patiënten nudgen

Het keuzegedrag van mensen wordt steevast van buitenaf beïnvloed, bijvoorbeeld door sociale druk, bedrijven, maar ook overheden. Die laatsten pogen het gedrag van hun burgers te sturen, maar gaan hierbij al te vaak van uit dat mensen hun keuze bewust-rationeel en financieel-calculerend maken. Burgers zijn echter niet perfect geïnformeerd en maken ook vaak keuzen die intuïtief of emotioneel gedreven zijn. Zo kiezen burgers vaak toch voor opties die niet gesubsidieerd worden, of zelfs gesanctioneerd worden.

Nudges helpen overheidsdoelstellingen bereiken

Volgens Ine Somers moet de overheid deze inzichten uit de gedragswetenschappen omarmen en ook toepassen. “Het beleid moet steeds vertrekken vanuit het algemeen belang van maatschappij en mens. Maar hoe kunnen we vervolgens burgers stimuleren hier naar te handelen?” Samen met haar collega Dirk Janssens wil ze het wetenschappelijk onderbouwde ‘nudging’ toepassen, als aanvulling op de traditionele technieken zoals subsidies of sancties. “Nudges zijn lichte en niet-dwingende prikkels die het gedrag van burgers kunnen sturen. Ze zijn vandaag al alomtegenwoordig. Denk bijvoorbeeld aan supermarkten die de duurdere merkproducten op ooghoogte plaatsen”, aldus Janssens.

Wel sturen, niet verplichten

Een essentieel kenmerk van nudging is zoals gezegd het niet-dwingend karakter. Somers licht toe: “Een nudge verplicht de burger nooit om een bepaalde keuze te maken, en ze beperkt ook niet de keuzevrijheid door het aantal opties te beperken. Met het centraal uitstallen van gezonde groenten en fruit is niet mis, een verbod op junkfood kan dan weer niet. Mensen moeten nudges kosteloos en gemakkelijk kunnen ontwijken, kortom hun volledige keuzevrijheid behouden.”

Nudging in gezondheidszorg

Somers en Janssens vragen aan de regering in een resolutie om wetenschappelijk onderbouwde proefprojecten rond nudging op te zetten in de gezondheidszorg om het behalen van de beleidsdoelstellingen te vergemakkelijken. Als na analyse blijkt dat bepaalde projecten succesvol zijn, moeten ze structureel kunnen worden uitgerold. De nudges moeten zich zowel richten op de patiënten, als op de zorgverstrekkers.

Somers: “België behoort tot de koplopers in het gebruik van antibiotica. Gezien de stijgende resistentie is dit nefast voor de volksgezondheid. Daarom wil minister De Block het antibioticagebruik verminderen. Buitenlandse experimenten tonen aan dat nudging daarbij kan helpen. Zo daalt het aantal voorschriften van antibiotica voor luchtwegeninfecties met ongeveer 10% door een engagementsverklaring om geen overbodige antibiotica voor te schrijven op te hangen in de dokterspraktijk. Ook nudges in de software die dokters gebruiken om voorschriften te maken of in het elektronisch medisch dossier, werpen hun vruchten af. Wanneer dokters in het elektronisch patiëntendossier hun keuze voor antibiotica moesten verantwoorden, werd een daling van 18% opgetekend.”

Ook in het stimuleren van het gebruik van goedkopere generische geneesmiddelen worden in het buitenland al nudges toegepast. “In de elektronische interface wordt dan bijvoorbeeld bij de invoer van de merknaam ook meteen het generisch alternatief voorgesteld. De dokter kan dan met één muisklik voor het ene of het andere middel kiezen. Het aandeel generische geneesmiddelen verdubbelde in een experiment wel”, aldus Janssens. Hij verwijst ook naar de doelstelling van de minister om burgers jaarlijks hun tanden te laten controleren. “Minister De Block verhoogde de terugbetaling reeds voor wie elk jaar op controle gaat. Maar uit onderzoek blijkt ook dat herinneringsmails door de tandartsen zeer effectief zijn om mensen aan te zetten een afspraak te maken.”

Somers wijst er op dat ons land al enkele eerste stappen gezet heeft. “Denk bijvoorbeeld aan ons systeem van orgaandonatie. In België is iedereen donor, tenzij je jezelf uitschrijft. In vele andere landen moet je jezelf expliciet inschrijven. Gevolg: in die laatste landen is slechts 6% van de bevolking donor, terwijl dat in België 95% is. Ook heeft de FOD Financiën reeds geëxperimenteerd met nudges door in hun aanmaningsbrief burgers persoonlijk aan te spreken en te wijzen op de zaken waarvoor hun belastinggeld wordt ingezet. Het aantal mensen dat hun achterstallige belastingen betaalden na deze ‘nudgebrief’ steeg met 17%.”

De liberale Kamerleden concluderen dat dergelijke nudges, indien correct toegepast en zonder de keuzevrijheid te belemmeren, een meerwaarde kunnen bieden om doelstellingen te bereiken in de gezondheidszorg, bovenop de klassieke beleidsmiddelen.

Zoek nieuwsberichten
Meest recente berichten

Gemaakt door Code Nation via NationBuilder